Christina hield nog nooit zoveel van Schubert

Tekst: Christina Vanderhaeghe


Schubert is altijd een beetje zingen


Een bijzondere tentoonstelling in de bibliotheek van De Bijloke. Het is al lang donker buiten. Houten trap omhoog. Hier is Franz Schubert als Muze aan het werk. En het licht is bijzonder gelaagd in de fotografische werken van Karen Stuke. Per vier hangen ze naast elkaar. Het Oranje van een kledingstuk van een vrouw aan de piano, tegen een donkergrijze achtergrond. In een verdere reeks, dezelfde vrouw, dezelfde piano. Ook het Oranje is gebleven en een man is ooit, ergens in de kamer binnengekomen. Hij zit zwijgzaam op een stoel. Hij luistert. Hij is. Samen met de pianiste, stiller dan sneeuw. Verder niemand hier?

Tot ik een piano hoor en een zachte mannenstem, beneden dan. Daar zitten mensen, los van elkaar. De pianoklanken maken deze stilte draaglijk. Mensen bijeen als in een Weens Salon, een binnenruimte van een groot herenhuis, omringd door houten balustrades en gangetjes. Terwijl je op de eerste verdieping wandelt, mengt de piano zich met de wazige foto’s. Schubert door een mistig winterlandschap. Je hoort zijn afwezigheid doorheen de reeks foto’s van 4 klavieren. Een uitnodiging om even mee te gaan op zijn winterreis. Deze Cold Trip grijpt me naar de keel. Hier gebeurt iets wat mij niet vreemd is. Even woon ik in dat huis. Bernhard Lang, hedendaagse kunst die Schubert verder draagt.

Hoe kan je beter omgaan met de muziek van een componist uit het Wenen van begin 19de eeuw? Franz Peter Schubert, zoon van een onderwijzer die het met 19 kinderen uit 2 huwelijken niet breed heeft. En toch wordt het talent Franz Schubert door beide ouders vroeg ontdekt, geeft de vader z’n eerste vioollessen en wordt hij door enkele uitstekende muziekleraars gevolgd. Maar ook de jonge Schubert moet knokken om te overleven, ondanks de enorme meesterwerken die hij componeert, waaronder 600 liederen. Hij is 31 jaar als hij overlijdt, ligt naast Beethoven in Wenen begraven. Pas nà zijn dood wordt zijn muziek wereldwijd ontdekt, gespeeld, beluisterd. Ik heb een bloem neergelegd aan zijn standbeeld in het Stadspark in Wenen.

En het Oranje komt terug. Nu in het Kraakhuis. Met schitterende pianostukjes en een vrolijke stem wordt Frans Schubert in een nieuw licht geplaatst. The Cold Trip wordt hier een warme uitvoering, een hergeboorte in lentetinten. Het went niet helemaal. Mijn weemoedige Schubert danst hier in een muzikaal landschap dat kleurig is. Alleen de piano houdt me bij mijn resoneren met Schubert. Het Engels doet me aanvankelijk geen goed. En toch, na een onzekere herschikking van mijn Schubertgeheugen begint het te dagen. Deze artiesten maken er hun Schubert van, creëren een muzikaal kunstwerk dat me nu toch vasthoudt in de gretigheid van de zangeres, in de onmisbare pianiste, in het luisterend oor van het publiek.

Deugddoende pauze. We zijn gelukkig met twee om een sprankelend glas te drinken.

Het Spectra Ensemble is er helemaal klaar voor. Daan Janssens dirigeert en brengt me na de pauze bij het beekje van ‘Eine schöne Müllerin’. De accordeon zet meteen de weemoed in. Negen muzikanten in topvorm, met een vrouw achter de piano wiens handen over het klavier kabbelen, en de uitstekende Thomas Bauer brengen deze avond naar een muzikaal toppunt. En weer bevind ik me in het landschap waarin het beekje helder stroomt. Deze muziek, dit zingen, is zo volmaakt schoon dat het reizen hier paradijselijk wordt. Ondanks het verlangen naar die Schöne dat nooit helemaal ingevuld wordt. Juist daarom is het reizen zelf hier het muzikale avontuur waarvan je geen noot wil missen.

In het Duits gezongen, Nederlandstalige teksten op een volgschermpje. Een zanger trekt diepe warme sporen in dit Schubertlandschap. Geen soldatenmars, maar sporen van eros en van troost bij het onbereikbare. Nooit heb ik méér van Schubert gehouden dan deze avond in De Bijloke. Nooit eerder is een optreden zeven dagen blijven hangen, als een warm Oranje dekentje waar ik ’s winters kan onderduiken.

Met heel veel dank aan Franz Schubert, aan alle artiesten, aan De Bijloke.