Roes in de Machariuskerk: Bastijn en de barokmuziek van Ensemble Les Épopées

Sinds we hen programmeerden, besliste Ensemble l'Entretien des Muses om zich om te dopen tot Ensemble Les Épopées. Aan het programma werd gelukkig niet veel geraakt, en dus werd de Machariuskerk opgeluisterd met prachtige barokmuziek van de hand van o.a. Monteverdi, Kapsberger, Frescobaldi... Musicoloog Bastijn Steelandt beschrijft hieronder zijn beleving van dit concert.

Mijn roes op vrijdagavond

Het gebeurt niet zo vaak dat ons het lijdensverhaal van de Christusfiguur wordt verteld vanuit het standpunt van de Maagd Maria en Maria Magdalena, een reflectief onderwerp dat herkenbaar tastbaar is gemaakt in verschillende piëta’s uit de beeldende kunsten. Je kan je dan ook geen beter moment indenken om aandacht te schenken aan hun verhaal dan in de tijd na Pasen. Nee, niet in de Goede Week waarin de Johannes- en Mattheuspassies ons om de oren worden geslingerd. Dit verhaal werd verteld in de korte periode na Pasen. En waar anders dan in een kerk – waar de religieuze muziek haar oorsprong kende – kan de muziek beter tot klinken worden gebracht?

Het werd bovendien een concert waar de aandachtige luisteraar nog iets van kon opsteken, telkens wanneer de artistieke leider aan het klavier het woord nam om het één en ander te verduidelijken. Ik zal de lezer dan ook niet vermoeien met woorden als monodie, melismen of basso continuo…

Een aangename afwisseling tussen vocale en instrumentale werken die toeliet om elk van de musici beurtelings op het voorplan te zetten, dat had het concertprogramma voor ons in petto. Het was een bonte verzameling van vroeg-barokcomponisten, waarbij de muzikale context uit die muziekperiode treffend werd geschetst. Krachtige affecten in de vocale lijn werden ondersteund door een speels samenspel tussen de begeleidende musici, de welke het mysterie leek te vergroten. Zeker als er chromatiek aan te pas kwam, die steeds de nodige spanning creëerde.

Mensen keken en luisterden gebiologeerd; er waren momenten waarop je een speld kon horen vallen. Zo’n concerten beleef je niet zo erg vaak meer. Eenmaal drukte het publiek toch haar dankbaarheid uit. Na de Stabat mater dolorosa van Sances, een opeenvolging van lamento’s, wist het publiek dat het getuige was van iets bijzonders, waarna voor de eerste maal in het concert een dankbaar applaus weerklonk. Dan was er ook nog dat magische momenten waarop de zangeres zichzelf verplaatste op het podium en daardoor ook de klank in de kerk manipuleerde. Ze wendde haar bewegingen treffend aan om structurele scheidingslijnen in de muziek aan te geven. Een aardigheid die niet in elke concertzaal mogelijk is!

Dan komt het moment waarop je denkt te weten dat de renaissanceklankwereld geen geheimen meer voor je heeft. En zie je mensen schijnbaar ontwaken uit een trance, een roes waarin het eerlijkgezegd toch wel aangenaam vertoeven is. Ingenomen door de schoonheid van deze avond verkeer ik in de waan dat volgens mij niemand de Sint-Machariuskerk onberoerd kan verlaten. Gewapend om de drempel van het kerkgebouw over te steken, terug met beide voeten op de grond.